Przepisy bezpośrednio dotyczące schronisk dla zwierząt

Od 1961 roku:

Prowadzenie miejskich schronisk dla zwierząt opierało się na wytycznych Ministra Gospodarki Komunalnej w sprawie uregulowania zagadnienia bezpańskich psów i kotów na terenie miast. "Schroniskami" nazwano zakłady utylizacji szczególnego typu, prowadzone przez państwowe zakłady komunalne we współpracy z Towarzystwem Opieki nad Zwierzętami. Wytyczne regululowały "zagadnienie" całościowo: doprowadzanie zwierząt, organizację schronisk, ich finansowanie, nadzór oraz warunki przetrzymywania i los zwierząt.

1996:

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach wymienia wśród obowiązkowych zadań gmin "ochronę przed bezdomnymi zwierzętami" która ma być organizowana "na zasadach określonych w odrębnych przepisach" (art. 3, ust. 2 pkt. 5). Jednak przepisów takich nie ma (o ile nie liczyć "wytycznych"). Mimo to, ustawa przewiduje koncesjonowanie przedsiębiorców działających w zakresie "ochrony przed bezdomnymi zwierzętami" i "prowadzenia schronisk". Praktyczne znaczenie tych zapisów sprowadzało się do uwolnienia rynku komunalnych usług utylizacji niepotrzebnych zwierząt. To, co dotąd nazywane było "zagadnieniem bezpańskich zwierząt" do uwzględnienia w gospodarce komunalnej miast, stało się ustawowym, obowiązkowym zadaniem gmin "ochrony przed bezdomnymi zwierzętami", a ponadto objęło nie tylko miasta ale wszystkie gminy. Formy realizacji zadań ustalała Ustawa o gospodarce komunalnej z tegoż roku (zakłady budżetowe lub powierzanie zadań w drodze przetargów).

1997:

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 o ochronie zwierząt całkowicie zaprzeczyła dotychczasowj praktyce przez zakaz uśmiercania zwierząt z powodu ich bezdomności. Równocześnie postawiła gminom nieobowiązkowe zadanie zapewniania zwierzętom opieki a także ich "wyłapywania" do schronisk. Jest to koncepcja wychodzące poza ramy gospodarki komunalnej także dlatego, że zmienia status tych zwierząt z komunalnych nieczystości na rzeczy w sensie prawa cywilnego (art. 1, ust. 2). W przedmiocie samych schronisk ograniczyła się do stwierdzenia, że prowadzić je mogą organizacje społeczne (w porozumieniu z organami samorządu).

Prawo weterynaryjne

Jakakolwiek była by podstawa prawna, podmiot i cel prowadzenia schroniska, podlega ono przepisom o bezpieczeństwie sanitarno-weterynaryjnym. Właśnie tylko pod tym kątem określone są szczegółowe wymogi co do działania schronisk. Naturalnie pomijają one cel prowadzenia schronisk, sposoby pozyskiwania i pozbywania się zwierząt oraz źródła finansowania schroniska.

• 1999:

  Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 21 stycznia 1999 r. w sprawie szczegółowych warunków weterynaryjnych wymaganych przy organizowaniu lub urządzaniu targów, spędów i wystaw zwierząt oraz prowadzeniu schronisk dla zwierząt [1999/9/84].

  W porównaniu z wytycznymi z 1961 roku, które przewidywały np. ogrzewane pomieszczenia dla zwierząt, warunki bytowe określone są skromniej lub wcale, za to wymagane jest w każdym schronisku pomieszczenie do eutanazji (cokolwiek by to miało znaczyć) i piec do spalania zwłok (niezależnie od gminnych "instalacji i urządzeń do zbierania, transportu i unieszkodliwiania zwłok zwierzęcych" wymaganych w.w. ustawą o czystości).

  Rozporządzenie było dotąd dwukrotnie wznawiane:

• 2002:

  Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 5 listopada 2002 r. w sprawie szczegółowych warunków weterynaryjnych wymaganych przy prowadzeniu schronisk dla zwierząt [2002/192/1611].

  W stosunku do poprzedniego rozporządzenia:

  • znika wymóg oznakowania przyjmowanych zwierząt i odbywania przez nie 14-dniowej kwarantanny (pozostaje wymóg posiadania pomieszczeń na kwarantannę);
  • dochodzi opis warunków: "w pomieszczeniach lub boksach zapewnia się zwierzętom swobodne poruszanie się, legowisko oraz stały dostęp do wody zdatnej do picia" a także "w schroniskach zapewnia sią wybiegi dla zwierząt pozwalające na realizację zachowań właściwych dla przebywający w nim gatunków zwierząt";
  • znika wymóg systematycznej, nie rzadziej niż raz na kwartał, dezynfekcji, dezynsekcji i deratyzacji. Za to boksy konstruuje się z materiałów umożliwiających mycie i i dezynfekcję;
  • znika wymóg badania zwierząt przez lekarza weterynarii co najmniej raz na miesiąc;
  • wymóg posiadania pomieszczeń do zabiegów zostaje przeredagowany: z "weterynaryjnych i eutanazji" na "leczniczych i chirurgicznych";
  • wymóg posiadania "klatek i boksów zapewniających separację zwierząt wykazujących wobec siebie cechy agresywności" zostaje przeredagowany na "separację zwierząt agresywnych";
  • pojawia się wymóg ściślejszej ewidencji zwierząt: dat, osób przekazujących i odbierających a także daty i przyczyny śmierci.

• 2004:

  Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 czerwca 2004 r. w sprawie szczegółowych wymagań weterynaryjnych dla prowadzenia schronisk dla zwierząt [2004/158/1657].

  W stosunku do poprzedniego rozporządzenia:

  • odległość schroniska od siedzib ludzkich, obiektów użyteczności publicznej itd. zostaje zmniejszona z 300 do 150 m.;
  • wymóg co co pomieszczeń (kwarantanna, wydawanie, separacja agresywnych) sformułowany "w schronisku znajdują się" zostaje przeredagowany na "powinny znajdować się".